Omgaan met onzekerheden bij de energietransitie en het voorbeeld Goeree-Overflakkee

02-05-2018 1625 keer bekeken 0 reacties

Bastiaan Zoeteman

Op verzoek van minister Eric Wiebes (VVD) is onder leiding van oud milieuminister Ed Nijpels (VVD) het Klimaatberaad met vijf ‘tafels’ bezig nieuw elan te brengen in de energie transitie in ons land. Maar wat gebeurt er intussen om ons heen? Zijn de voorwaarden om de energietransitie vorm te geven wel zo zeker als het lijkt en wat betekent dat voor het bestuur? Voorbeelden van mogelijke risico’s bij het aanpakken van de energietransitie zijn het aantasten van de geloofwaardigheid van het Klimaatakkoord van Parijs uit 2015, de gevolgen van digitale onveiligheid en het risico dat de grote spelers in de wereld, -VS, China en Rusland- besluiten om hun heil te gaan zoeken in geo-enginering in plaats van het uitfaseren van het gebruik van fossiele brandstoffen. Bij geo-engineering worden stoffen in de hogere atmosfeer of in de oceanen gebracht die het aardesysteem zo beïnvloeden dat opwarming wordt afgeremd, maar met voorbijzien van allerlei nieuwe risico’s. Rond deze vragen organiseerde PRIMO (Public Risk Management Organisation) in samenwerking met o.a. BNG Bank op 20 april een denktank om zich te bezinnen hoe bestuurlijk om te gaan met internationale onzekerheden op dit gebied. Voor deze ‘From Global to Local’ denktank mocht ik een keynote speech geven waarin de uitkomsten van het Global Risks Report 2018 van het World Economic Forum tegen het licht werden gehouden. De denktank richtte zich op adviezen over wat op de agenda van de nieuwe Colleges zou moeten staan.

Bastiaan Zoeteman tijdens de PRIMO denktank ‘From Global to Local’

Dat de energietransitie een grote opgave voor alle betrokkenen is mag duidelijk zijn. Het grootste deel (70%) van de nationale opgave om CO2 neutraal te worden ligt bij de industrie en de elektriciteitscentrales. Maar ook de andere overheden naast het rijk moeten flink aan de bak waar het gaat om de woonomgeving, het verkeer en de landbouw. Gedeputeerde Jan Jacob van Dijk (CDA) van Gelderland noemt de energietransitie ‘de grootste verandering in ons land na de Tweede Wereldoorlog’. Ondanks de onzekerheden op internationaal vlak wordt van het lokale bestuur een duidelijke aanpak en vastberadenheid gevraagd. Daarbij staan gemeenten voor verschillende opgaven, zoals onder meer blijkt uit de in 2017 door Telos uitgebrachte Nationale monitor duurzame gemeenten 2017.

De verhouding tussen de CO2 emissie (kg CO2 per inwoner) in rapportagejaar 2017 ten opzichte van 1990 (donkergroen: 30% afgenomen, donkerrood: 30% toegenomen) (Telos, 2017)

De gemeenten waar de CO2 emissie het meest toenam de afgelopen kwart eeuw liggen vooral in het noordwestelijke deel van ons land en huisvesten vooral de industriegebieden. Voor deze gemeenten is het vaak minder eenvoudig hun emissie terug te brengen dan voor de anderen. Gemeenschappelijk is de uitdaging om bijvoorbeeld over te gaan tot aardgasvrije nieuwbouwwijken.

Maar gemeenten moeten vaak in hun specifieke situatie tot eigen oplossingen komen. De verschillen komen naar voren bij het in kaart brengen van het tijdpad om klimaatneutraal te worden, zoals dit is geïnventariseerd in de Governance monitor duurzame gemeenten van 2016 van Telos.

Klimaat doelstellingen van gemeenten (Governance monitor duurzame gemeenten, Telos 2017)

Gemeente Goeree-Overflakkee biedt een interessant voorbeeld hoe van de opgave tot energietransitie een kans te maken.

Het aanvankelijke verzet tegen de verplichting om 300 megawatt windenergie op te wekken werd omgezet tot nieuw elan door zelf het initiatief op te eisen en de locaties voor 225 megawatt windmolens te kiezen en de rest alternatief in te vullen met 70 megawatt aan zonnepanelen en een getijdecentrale in de Brouwersdam van 30 megawatt. In 2020 wil de gemeente al energieneutraal zijn. Deze gemeente laat zich niet weerhouden door internationale onzekerheden en laat zien dat het snel kan gaan.

0  Comments

 
 
We use CAPTCHA to prevent spam. Tick the checkbox to continue. You might be asked to select certain images

One moment ...